MEISE – De Lievenherebeek in de Plantentuin Meise is opnieuw bovengronds te zien! Voor het eerst sinds de 19e eeuw stroomt de beek weer door het groene landschap en mondt ze uit in de lager gelegen Oranjerievijver. Dit initiatief zorgt niet alleen voor een natuurlijker uiterlijk, maar biedt ook een innovatieve aanpak voor de waterproblemen van de toekomst.
Het project kwam tot stand dankzij de samenwerking met het Regionaal Landschap Brabantse Kouters (RLBK) en de waterloopbeheerder Provincie Vlaams-Brabant. De Vlaamse minister van Omgeving, Jo Brouns, en de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) hebben financiële ondersteuning geboden via het programma Water+Land+Schap.
Het afgelopen jaar werd gekenmerkt door afwisselend weer: een natte winter, een van de droogste lentes ooit, drie hittegolven en hevige regenval die leidde tot wateroverlast. Dit was een teken van een veranderend klimaat, en de toekomst zal waarschijnlijk nog extremere weersomstandigheden met zich meebrengen. “Ons weer wordt steeds onvoorspelbaarder: periodes van droogte worden afgewisseld met heftige neerslag. Daarom is het noodzakelijk dat we ons landschap opnieuw laten functioneren als een spons, met natuurlijke buffers die water kunnen vasthouden en geleidelijk vrijgeven. We investeren een recordbedrag van 430 miljoen euro in de Blue Deal, met extra middelen van 100 miljoen uit de recente begrotingsonderhandelingen. Ons programma Water+Land+Schap maakt Vlaanderen stap voor stap weerbaarder voor toekomstige uitdagingen. Dit sluit ook aan bij de gebiedsvisie van het Strategisch Project Groene Noordrand, dat zich richt op een sterker blauw-groen netwerk,” aldus Jo Brouns, Vlaams minister van Omgeving en Landbouw.
“Gezien onze centrale ligging in de vallei van de Amelvonnesbeek zijn we ons bewust van onze belangrijke verantwoordelijkheid. Daarom hebben we in 2024 het initiatief genomen om de ingebuisde Lievenherebeek opnieuw bovengronds te brengen en te laten meanderen,” legt Steven Dessein, algemeen directeur van het Agentschap Plantentuin Meise, uit.
Nieuwe waterdistributie
De meanderende beek zal nu door een lager gelegen vijver stromen die regenwater opvangt, tijdelijk vasthoudt en gecontroleerd afgeeft. Voorheen werd het regenwater vanuit de bovenliggende wijk via een ondergrondse buis direct naar de Amelvonnesbeek geleid. Tijdens drogere periodes wordt het water geleidelijk vrijgegeven. “Op deze manier creëren we ‘natte natuur’, klimaatbuffers die bescherming bieden tegen overstromingen en tevens helpen bij droogte,” voegt Bart Nevens, gedeputeerde verantwoordelijk voor leefmilieu, toe.
BovenstROOM werkt rioolbeheerder Aquafin aan het apart afvoeren van regenwater van de noordelijke Tuinwijk naar deze waterloop. “Door regenwater van afvalwater te scheiden, stroomt het vuile water naar de zuiveringsinstallaties en het schone regenwater rechtstreeks naar de beek. Dit vermindert de kans op wateroverlast en is cruciaal voor de Amelvonnesbeek,” verklaart Tom Dehaene, gedeputeerde voor waterlopen. “Het ontwerp van de nieuwe Lievenherebeek is hier nauwkeurig op afgestemd.”
Een uitgebreid project
Deze actie maakt deel uit van ‘Water+Land+Schap Klimaatrobuuste Groene Noordrand’, een programma dat oplossingen biedt voor droogte- en wateruitdagingen in de Maalbeek-, Amelvonnesbeek- en Tangebeekvallei en omliggende gebieden. “In de Plantentuin zijn eerder al stappen gezet om de Amelvonnesbeek te laten meanderen. Ook elders in de Groene Noordrand worden maatregelen getroffen om water beter vast te houden, waaronder de aanleg van wadi’s en swales en slim waterhergebruik,” zegt Jan Spooren, gouverneur van de provincie Vlaams-Brabant en voorzitter van dit strategisch project.
Naast Plantentuin Meise en RLBK zijn ook de gemeenten Asse, Wemmel, Grimbergen, Merchtem en de stad Vilvoorde betrokken bij het partnerschap voor het Water+Land+Schap-programma ‘Klimaatrobuuste Groene Noordrand’. Hiervoor ontvangt het partnerschap 1,268 miljoen euro subsidie van de Vlaamse overheid, waarvan 200.000 euro is gereserveerd voor Plantentuin Meise.
