KUURNE/RED. – Voor veel mensen is Spotify de ultieme bron van muziek. We luisteren tijdens onze reis, op kantoor, tijdens het studeren en zelfs tijdens het sporten. Muziek is altijd en overal toegankelijk dankzij streaming. Echter, de kritiek op Spotify neemt toe.
Zowel artiesten als enkele gebruikers uiten hun onvrede over het functioneren van deze muziekdienst. Ook Edith Van Dyck, onderzoekster aan de Universiteit Gent, heeft hierover haar twijfels.
Aandacht boven muziek
Van Dyck merkt op dat velen zich niet realiseren, hoezeer Spotify invloed heeft op hun luistergedrag. Het algoritme is weinig transparant en veel is onthuld in het boek “Mood Machine” van journalist Liz Pelly.
“Spotify is vooral gericht op het voorkomen van stilte,” stelt Van Dyck. “Ze passen inzichten uit de muziekpsychologie en de sociale wetenschappen toe, om gebruikers zo lang mogelijk te laten luisteren. Dit is niet gericht op muzikale verrijking, maar eerder op het vasthouden van aandacht.”
Bovendien wordt er muziek geproduceerd om afspeellijsten aan te vullen voor verschillende stemmingen of situaties, een fenomeen, dat binnen het bedrijf ‘perfect fit content’ wordt genoemd. “Deze muziek wordt speciaal geschreven in opdracht, en hoewel de makers betaald worden, krijgen ze geen auteursrechten. Spotify profiteert met elke stream. De inzet van AI voegt nog een extra laag van complexiteit toe. Wat soms lijkt op muziek van een bekende artiest, kan dat in werkelijkheid niet zijn,” voegt Van Dyck toe.
Artiesten ontvangen weinig compensatie
Voor muzikanten is de lage vergoeding problematisch. Spotify betaalt gemiddeld tussen de 0,003 en 0,004 EUR per stream. “Om een paar euro te verdienen, zijn duizenden streams nodig,” legt Van Dyck uit. “Sinds 2024 ontvangen artiesten pas betaling na ten minste duizend streams. Kleine artiesten zijn hierdoor in het nadeel.”
Desondanks blijven de meeste muzikanten actief op Spotify. “Dit is niet omdat ze achter de bedrijfsfilosofie staan, maar omdat er weinig alternatieven zijn,” volgens Van Dyck. “De dominantie van Spotify maakt het voor veel artiesten een kwetsbare keuze om hun account op te zeggen.”
Onvrede over investeringen van de CEO
Aan het einde van 2025 raakten enkele artiesten en luisteraars echter getuige van de grens. Ze annuleerden hun accounts na onthullingen, dat de CEO Daniel Ek miljoenen investeerde in militaire AI. “Veel mensen vonden dat een moreel probleem,” zegt Edith. “De gedachte dat het geld, dat je aan muziek uitgeeft uiteindelijk naar oorlogsvoering gaat, is wrang.”
Streaming blijft bestaan
Volgens Van Dyck zal streaming als de primaire manier om muziek te consumeren niet verdwijnen. “Het is gewoon te praktisch en is inmiddels te ingeburgerd. Maar dat betekent niet dat je blindelings moet vertrouwen op je streamingdienst. Het veranderen van provider is een kleine stap, maar wel degelijk een signaal.”
Toekomstverwachtingen
Wil je weten wat de toekomst volgens Edith Van Dyck voor Spotify in petto heeft voor 2026? Lees haar bijdrage in “De Vooruitblik,” een nieuw initiatief van de Universiteit Vlaanderen, waarin zes UGent-onderzoekers en een aantal onderzoekers van andere universiteiten actuele kwesties van 2026 uitleggen. Ze analyseren en duiden de grote vragen van deze tijd en hoe deze zich verhouden tot de wereldorde.
Edith Van Dyck is adjunct-professor aan de faculteit Letteren en Wijsbegeerte (UGent). Daarnaast geeft ze les in muziekgeschiedenis aan het RITCS in Brussel. Zelf geniet ze het meest van live muziek in een breed scala aan genres, met een voorkeur voor eclectische stijlen en stevige gitaren.
(Bron: Durf Denken – Universiteit Gent)
