RETRANCHEMENT- Sommige dorpen zijn niet te bezoeken omwille van spectaculaire bezienswaardigheden of drukke winkelstraten, maar moeten gewoon ervaren worden. Retranchement, een klein Zeeuws dorpje vlak bij Cadzand, valt zonder twijfel in die laatste categorie.
Op een zonnige zondag trokken we richting de Nederlands-Belgische grens, op zoek naar rust, natuur, een boomkikker en een stukje geschiedenis. Met slechts driehonderd inwoners ademt het dorp een gemoedelijkheid uit die je elders zelden vindt. Hier geen toeristische drukte, geen overvolle terrassen of winkelstraten met luide muziek. Zoals men in West-Vlaanderen zegt: “de gaande en komende man” is hier aanwezig: wandelaars, fietsers en natuurliefhebbers die op hun gemak genieten van wat het dorp te bieden heeft.
Fort Oranje en Fort Nassau
De geschiedenis van Retranchement gaat terug tot het begin van de zeventiende eeuw. Rond 1621-1622 werden Fort Oranje en Fort Nassau aangelegd, verbonden door een verdedigingslinie of “retranchement”. Deze militaire verschansing moest de toegang tot het Zwin bewaken tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Binnen die wallen ontstond geleidelijk een nederzetting van soldaten en hun gezinnen, later aangevuld met landbouwers. Vier eeuwen later zijn de indrukwekkende vestingwallen nog steeds aanwezig en bepalen ze mede het karakter van het dorp.
Een wandeling over die historische wallen is vandaag één van de mooiste manieren om Retranchement te ontdekken. Terwijl we langs de groene taluds wandelden, zagen we zelfs twee landschapsschilders aan het werk. Het tafereel paste perfect bij de rust die hier overal heerst.
Zoek de boomkikker
Ook de zoektocht naar de beroemde boomkikker mocht niet ontbreken. Gewapend met goede moed en geholpen door mijn drie dames gingen we op verkenning. Helaas bleef de kleine groene acrobaat onvindbaar. Een prins werd dus niet tot leven gewekt, maar de zoektocht leverde wel enkele leuke ontmoetingen op.
Tussen de oude vestingwerken stuitten we onverwacht op twee glazen vitrines met mysterieuze figuren. Ze lijken op wijzen, zwervers of personages uit oude volksverhalen. Deze kunstwerken verwijzen naar de rijke traditie van sagen en legenden uit de Zwinstreek en vormen een verrassend contrast met de eeuwenoude militaire geschiedenis van het dorp.
Gekortwiekt
Opvallend was ook, dat de molen van Retranchement momenteel wat van zijn grandeur heeft verloren. De wieken zijn voorlopig verwijderd, waardoor de molen er enigszins “gekortwiekt” uitziet. Toch blijft hij een herkenbaar baken in het landschap.
Na de wandeling was het tijd voor een tussenstop in “De Parlevinker”, het gezellige dorpscafé dat al 21 jaar wordt uitgebaat door Ria en haar dochter Tamara de Dalie. Het café kende in het verleden verschillende namen, waaronder Tramzicht, Café De Zon en Hof van Vlaanderen. Vandaag verwelkomen moeder en dochter hun gasten onder het motto: “Ge zit hier goed en ge wordt hier niet rapper oud dan thuis.” Dat er bovendien mijn favoriete bier op de kaart stond, maakte de ervaring alleen maar aangenamer.
Vanuit het dorp trokken we verder richting het Zwin. Daar waren we duidelijk niet alleen. Fietsers kruisten ons pad en boven de schorren en slikken lieten talloze vogels zich bewonderen. Het Zwin is niet alleen een uniek natuurgebied, maar ook een aangename plek om te wandelen en te fietsen. We waren duidelijk niet de enigen die dat beseften.
De drieling van Retranchement
Buiten de natuur steekt ook een grenspaal met nummer 1869 uit in het Zwin. Dit nummer verwijst naar het jaartal. Grenspaal 364A staat aan Belgische zijde, 364B aan Nederlandse zijde, en toen het Zwin ingepolderd werd, plaatsten ze in 1873 grenspaal 364 op de echte grens. Vandaar de zogenaamde “Drieling van Retranchement”: drie grenspalen met hetzelfde nummer. Dit is een zeldzaam overblijfsel van de voortdurend veranderende loop van het Zwin en een merkwaardig stukje grensgeschiedenis.
Het Zwin
Wie het verhaal van Retranchement begrijpt, begrijpt ook het belang van het Zwin. Zonder deze zeearm zou het dorp nooit zijn ontstaan. Wat begon als een militaire verschansing groeide uit tot één van de best bewaarde vestingdorpen van Zeeuws-Vlaanderen.
Aan het einde van de dag bleef vooral het gevoel van rust hangen. Retranchement hoeft zich niet op de borst te kloppen met grote monumenten of toeristische trekpleisters. Het charmeert door zijn eenvoud, geschiedenis en ligging midden in een uniek natuurgebied. Voor wie houdt van groen, stilte en authentieke dorpen is Retranchement een bestemming die je minstens één keer moet ontdekken. Sommige plaatsen maken geen lawaai om aandacht te krijgen. Retranchement is daar het mooiste voorbeeld van.
Foto’s: Hendrik Lefebvre
