OOSTENDE — Het beruchte zeefort Fort Boyard, beroemd van televisie, staat er slecht voor en heeft dringende restauratie nodig. Voor proefnemingen rond die restauratie wendde de Franse overheid zich tot het Coastal & Ocean Basin (COB) in Oostende — de nieuwe gezamenlijke onderzoeksinfrastructuur van UGent, KU Leuven en Flanders Hydraulics. In het 30 x 30 meter grote golfbassins bouwde het team een gedetailleerd schaalmodel van het fort en testte het de effecten van golven en stormweer, tot en met zeldzame honderdjarige stormscenario’s.

De proeven toonden aan waarom eerdere haven- en golfbrekerconstructies bij Fort Boyard snel verdwenen zijn: complexe wisselwerkingen van diffractie, refractie en lokale stromingen belasten de constructie veel zwaarder dan eenvoudige berekeningen aangeven. Live-demonstraties in het basin overtuigden opdrachtgevers dat kleine verbeteringen niet volstaan; ingrijpendere en doordachte beschermingsmaatregelen zijn noodzakelijk om erosie en instorting tegen te gaan.

Mogelijke heraanleg van de haven bij het fort

Wat het COB onderscheidt, is dat het golven en stromingen uit meerdere richtingen tegelijk kan opwekken — iets wat 2D-simulaties en eendimensionale modellen niet realistisch vangen. Daardoor levert het lab cruciale, praktijknauwere inzichten die ontwerpers en ingenieurs helpen betere, veerkrachtige oplossingen te ontwikkelen voor offshoreconstructies, inclusief een mogelijke heraanleg van de haven bij het fort.

Het project leverde niet alleen resultaten voor het erfgoed: het zette het jonge Oostendse centrum internationaal op de kaart. Sinds de start in 2019 groeide het voormalige betonnen bassin uit tot een onderzoeksfaciliteit met reputatie, waar binnenkort ook windimulaties bijkomen om tests nog realistischer te maken — relevant voor offshore windparken en andere maritieme technologieën.

Bedrijven en overheden kloppen steeds vaker aan bij COB om nieuwe offshoreconcepten te valideren, van drijvende windturbines tot getijdencaptors en drijvende zonnepanelen. Het lab helpt ontwerpen optimaliseren en risico’s beperken door realistische interacties tussen structuren, golven en stroming na te bootsen.

‘Nature-inclusive design’

Een opvallende ontwikkeling is de focus op ‘nature-inclusive design’: constructies die niet alleen beschermen, maar ook ecologische meerwaarde bieden — bijvoorbeeld materialen en openingen die zeedieren huisvesten of duinachtige structuren die kustveiligheid en biodiversiteit combineren. Die kruisbestuiving tussen ingenieurswetenschap en mariene ecologie is volgens COB-directeur Maximilian Streicher één van de grote troeven van het centrum.

De schaalproeven in Oostende leveren niet alleen praktisch noodzakelijke kennis voor de redding van Fort Boyard, maar profileren het COB als een strategische speler in toekomstbestendig en ecologisch doordacht maritiem ontwerp.

(Bron & Foto Credits – Durf Denken Universiteit Gent)