OOSTENDE – Na de Tweede Wereldoorlog luidde de collectieve eed in onze contreien: “Nooit meer honger”. We hielden woord en bouwden een landbouwsysteem dat ongekende hoeveelheden voedsel produceerde. Maar tachtig jaar later blijkt dat we de basis van ons bestaan, de levende bodem, in sneltempo aan het opgebruiken zijn. De internationale documentaire Eat More Trees bracht op het Filmfestival van Oostende een hoopvol tegenbericht: de oplossing voor de klimaatcrisis ligt niet in minder landbouw, maar in een radicale verschuiving van die landbouw: naar agroforestry.

Het zijn cijfers die doen duizelen. Volgens de Verenigde Naties verliezen we elk jaar 24 miljard ton vruchtbare grond. Dat komt neer op dertig voetbalvelden waarvan de toplaag elke minuut verdwijnt. Als we op de huidige weg voortgaan, zal tegen 2050 maar liefst 90 procent van onze landbouwgrond uitgeput zijn. De gevolgen zijn geen verre theoretische dreiging, maar een concreet scenario van mislukte oogsten en voedseltekorten op een schaal die we ons vandaag nauwelijks kunnen voorstellen.

De kern van het probleem is verrassend basaal. Onze moderne landbouw steunt bijna volledig op eenjarige gewassen. Dat zijn planten die na één seizoen geoogst worden en een kale, kwetsbare bodem achterlaten. In de vrije natuur is zo’n onbedekte grond het resultaat van een ramp, zoals een brand of een overstroming. Wij hebben van die uitzondering echter onze standaard gemaakt. Om onze honger te stillen, moeten we de aarde telkens opnieuw verstoren.

Een overrompeling in Oostende

Het is tegen deze achtergrond dat regisseur Arne Focketyn, landschapsarchitect Louis De Jaeger en impact-ondernemer Jonas Mallisse (oprichter van Too Good To Go in België) de wereld rondreisden op zoek naar een nieuw verhaal. Hun zoektocht resulteerde in de documentaire Eat More Trees, die net de verkozen werd tot de populairste film van het Filmfestival van Oostende.

Dat de Vlaming snakt naar dit hoopvolle perspectief, blijkt uit de enorme stormloop op de tickets. De vertoning was in een mum van tijd twee keer volledig uitverkocht. Om aan de grote vraag te voldoen, besloot de organisatie van het festival om uit te wijken naar de allergrootste zaal: een arena voor bijna vijfhonderd toeschouwers. 

De kracht van agroforestry

De film wordt gedragen door de vertelstem van Maaike Cafmeyer. Zij vatte de essentie van het project kort en krachtig samen: “De wereld heeft nood aan dit krachtige hoopvolle verhaal.”

Die hoop ligt in agroforestry, in eigen land ook wel bekend als boslandbouw. Dit systeem breekt met de traditie van de kale akker door bomen, struiken en meerjarige planten te integreren in de voedselproductie. De makers ontdekten dat dit principe allesbehalve nieuw is. Zo toont de documentaire aan dat grote delen van het Amazonewoud eigenlijk een 12.000 jaar oud systeem van boslandbouw zijn, zorgvuldig beheerd door de mens.

Het bewijst dat we als mensheid geen plaag hoeven te zijn voor onze omgeving, maar juist een motor van overvloed kunnen zijn. De voorbeelden liggen voor het grijpen: van kastanjemeel voor de zondagse pannenkoeken tot een enorme variëteit aan noten en fruitbomen. Het resultaat? Kwalitatiever voedsel, minder erosie, meer biodiversiteit en een hogere opbrengst voor de boer.

Boomaardig voedsel

Tijdens het festival lanceerde het team tree-based food of boomaardig voedsel. Voedsel afkomstig van bomen dus. De organisatie wil mensen letterlijk laten proeven van de toekomst. Aan de rode loper stond een  tree-based ijskar die duindoornsorbet, walnootijs en hazelnoot verkocht. Sterrenchef Nicolas Decloedt van het befaamde Humus x Hortense bewees dat de ware betekenis van haute cuisine in de kruinen van de bomen te vinden is.

“We kiezen voor een gedurfde en ambitieuze aanpak”, zeggen initiatiefnemers Louis De Jaeger en Jonas Mallisse. Het doel van de documentaire en de bijbehorende campagne is om een beweging in gang te zetten die onze consumptie van meerjarige gewassen verhoogt. Want de logica is even nuchter als dwingend: als we meer bomen willen planten, zullen we ze ook moeten leren eten.

Wie niet in de bioscoopzaal in Oostende geraakte, hoeft niet te wanhopen. Na de première is het de ambitie van de makers om de film in bioscoopzalen en cultuurcentra over heel het land te brengen, en ver daarbuiten. Daarnaast roepen ze iedereen op om zelf screenings te organiseren en zo het verhaal van positiviteit en overvloed verder te verspreiden. De boodschap is duidelijk: de wereld heeft nood aan dit krachtige verhaal, en de verandering begint vandaag bij de eerste hap.